ae

. Sto lat ten kobieta; Ktér'a

musiata pracowat ° na“ zycie:

sala 2wykle do stuaby. Mogia ka, niodystka, w najlepsaym

wypadku -glwernantka’- czy:

tezZ nauezycielkg...w. , szkdtece dla malych dzieci. albo dla dziewezat, z-tym ge: na--czele szkoly ‘stat z reguty mézezy2- na. Ss | Nastepne pigédziesigt lat przyniosty postep: Kobiety keztateily’ sie, przyjmowano je na studia, ‘pital prawo glosu. W Polsce. bydo.jué mno- stwo dentystek i nawet tra- che lekarek. Adwokatka byla jednak weig2 rzadkim . dka- zem, 0 kobletach w.sadown)- etwie nie styszalam, prawni- ezki byly tylko lepie}. platny- mi urzednicakami.' Troche dzlewezat. szio na. politechnl: ke, niewiele kattezyto, ale | po dyplomie samodzielnych inzynieryjnych stanowisk im nie dawano, = 6) | .. Ureedniezek bylo. nate miast zatrzesienie jak tea na- uezycielek. Kobiety pracuface speiniaty wiec gidwnie funk- tle pomocnicze ——~ .masazyst- ka, felezerka, pielegniarka, fryzjerka, sekretarka. —

Dais w Polsce, jak wiemy, prawie wszystkie kobiety pra- cuja zarobkowo, niektére na- wet na wyzsazych stanowi- skach, choé w dalszym ciagu wiekszosé¢ wysoke platnych 1 kluczowych pozyeji jest w meskich rekach.

Polki zawiadnely natomiast medycyna. Spotkalam sie 2 opinig i te 2 ust -lekarki, ze kobiety oabnizyly poziom pol- skie] medycyny. Nie.dlatego zeby kobieta nie mogla byé dobrym lekarzem, ale ponie- waz nie sq w stanie polacay¢ tego ogromnie wymagajacego zawodu % maizeristwem ‘i ma- cierzynstwem. Dom i dziecko jest w dalszym ciagu odpo- wiedzialnogcla gléwnie koble- ty. Mezezyzna.. poSwieca do- mowi tylko tyle czasu dle mu zostanie po pracy. Medycyna ma u lekarza plerwszehstwo przed rodzing. Pani doktor natomiast nie ma wyboru. Musi wziaé urlop macierzyn- ski, musi zostaé przy chorym dziecku, must 2, dzieémi spe- dzié- wiecaér;. musi zrobi¢ przepierke, pdjs¢ do. szkoly na wywiad6wke. W skutkach —~ kobieta-zona-matka-lekarz -- nie ma moznosci stalego doksztalcania; sie, nie nadaza za postepem, nie dotrzymuje kroku, rozwojowi wiedzy *me- dyeznej] — aw medycynic to

- 2 .

niedopuszczalne.

raweowa, hafciay=

tak samo

* Daig» mlode kobiety* imaja sles wszelkich © zawodéw. 83 ambitne, wyksztaicoue;. zdol-

ne f obowiazkowe. ‘Ale obraz

kobiéty na-funkeji pomocni- czej. przywarl do spoleczerist-

“-Wyobratmy sobie sale w tedakeji' duzego dziennika, Stojg “biurka, ‘w pierwszym rzedzie mezezyzni i jedna ko- hieta. Ale tylko do ‘niej pod-

Boe

“Kagdego dnia dolar ma mniejsza sile nabyweza. Kaz- dego dnia wszystko - kosztuje troche wiecej. Cieszy nas, ze dom w ktérym mieszkamy poszed] w cenie, ale radosé to. giudna, wartosé tylko na paplerze. Mieszka sie w nim 2 wygodnie tylko wraz z tq zwyéka placimy co- raz wieksze podatki i rachun- ki za ubezpleczenie, Swiatlo 1 opal. Jest wiee nam z tego powodu gorzej.

- Zarobki ted rosna, ale nie w réwnef mierze. Ludziom pracy, a szczegéInie renci- stom drozyzna daje sie we anaki. :

Caraz cleze] tez miodym kipi¢é dom. Pray zachowaniu wyprébowanej formulki, by cena domu nie. wynosila wie- ce] jak dwa i pdt razy rocz- ny dochéd rodziny — platno- Sciom trudno sprostac, po- zyezka jest za wielka i za wy- soko oprocentowana. Gdy ra- ty z podatkiem {i -ubezpiecze- niem. wynoszg wiecej] na hiie- sigc nig tygodniowy dochdd —- zwykle trudne zwigqzat ko- niec z kovicem. —

~Duzg ezesé dochodu polyka auto, nie tylko kupno i spla- ty, ale naprawy, ubezpiecze- nie i utrzymanie. Auto to na- sze. skrzydia, to wolnogé po- ruszania sie. Wyzbycie sie wozu to clezka oflara, Ale z pewnogelq ekonomicznie} jez- dzié malym samochodem. Gdy zamienié starego smoka, ktéry daje nam tytko pletna- écie mil 2 galona, na ekono- miezny wdz, ktéry robi dwa- kroé wiece] — po kilku la-

tach i-po 50,000 -milach za-

esacaedzimy blisko 2,000 do- laréw! Na.dodatek samocho- dy -ktére malo palq sq tat- sze. Mniejsza .pozyezka to mniejsze procenty. Mniej kosztuje .ubezpieczenie i u- trzymanie tanszego wozu. Zo- stanie w Kieszeni na inne po- trzeby tyle, ile by nam przy- niosio $30,000 na konele oszezednosclowym. —

: Drugi sposéb obrony przed inflacjg to nabycle artyku- tow. codziennej] potrzeby w wielkich ilogciach na wyprze- dazy. Proszek-do prania, my- to, pasta do zebéw, srodki do czyszezenia, papier toale-

3

towy, serwetki paplerowe i

ss

podaje

rakteryzujgce. kraje pod wzgledem

wieni

j

a Os ne .

Sq :

©

¥ wack x i: ee 33

< Q ii.

is .

&

an

¢

3

$

=

chodzq interésaiici , przekona- ni ze to sekretarka, choé mu- szq mina Kilka: meskich. hiu- rek by do niej dotrzeé. ‘Cheae swemu biurki .nadaé powad-

niejszy charakter, owa redak-

torka sekeji filmowej oblozy- ta sle imponujacymi ksiega- mi. Nic to nie’ pomogio. -In- teresanci byli ezasem gotowl ezekaé dziesieé minut gdy rozmawiala przez telefon, ale

wy, cukier, dzemy, midd, wi- no, kostkl bulionowe i mnds- two innych rzeczy nie psuje sie, |

Duzy stoik, duga puszka, duza paczka czegokolwiek wypada tanie} na funt. Eko- nomicznie kupi¢é kilka: skrzy- nek zup w puszkach nig te same zupy po trochu w mia- re potrzeby. Na wyprzeda- zach mozna dostaé mndstwo artykuléw z powazna znizka. Wiee oszezedzamy potrdjnie: najpierw kupujac dudze Ilosel, nastepnie na wyprzedazach, po trzecie przez czas dluzszy zwyzka cen nas nie dotknie. Towar raz kupiony nie dro- geje. Wielu finansisté6w uwa- Za e kazda rodzina powinna zainwestowaé tysiae dolaréw w artykuly plerwszej potrze- by kupione na zapas.

Kilka jest warunkoéw. Trze- ba mie¢ miejsce na przecho- wanle. Nie wolno popasé w goraczke kupowania i znosi¢ do domu coS ezego sie nie u- aywa, albo uzywa rzadko, cos zbyt luksusowego na co dzieny, albo w zilym gatunku; jednym slawem kupowat tylko dlate- po, ze wydaje nam to sie spe-

ejalna okazja.

Kulebiak nowoczesny

3 funty mielonej] wolowiny, 3 jaja, 1 duza posiekana ce- bula, % kub. bulki tartej, 1 kub. soku pomidorowego, 1 lyzka musztardy, 1 lyzeczka soli, ¥4 dyzeezki pieprau, 2 Ivzki -posiekanej] pietruszki. Ciasto: 5 kub. maki, 5 lyze- ezek proszku do pieczenia, 1 lyzeezka soli, 42 kub. (lusz- ezu. (shortening), 144 kub. mieka, 1 jajko.

Wymiesza¢ mieso z wszyst- kimi skladnikami préez cla- sta, uformowac walek diugo- Sci 12 call. Upiec w temp. 350° przez godzine.

Przygotowaé clasto. Wy- mieszaé suche sktadniki, po- sieka¢ w mace tluszez i roze- trzeé w palecach na proszek, dodaé mleko, zagnieSé ciasto. Wywalkowae prostokat 18x14 cali. Polozyé przestu- dzone micso spodem do gé6- ry na ciescie, zawinadé clasto, zalepié brzegi, przeniesé zwi- niety kulebiak na blache, strona 2 zalepionym brzegiem ciasta pod spdéd. Posmaro-

panera

% ee HE

Wiele artykuléw. nie wy- traymuje. dlugiego przecho- wywanla.. Maka. moze zatech- nad, aromat herhaly wietrze- je, mrozonki- wysychajq. na- wet, najlepie}]. opakowate. Kremy, szminki, tusz, . wita- miny, aspiryna, zmieniaja. z ezasem swojg .konsystencje. Poticzochy moga ‘sie zlezeé, obuwie wychodzi «2. mody, plaszez od samego wieszenia w szafie wyglqda nieéwiezo. Mozna cos kupié na zapas. z ubrania najwyzej] na nastep- ny sezon. |

Dobra zasadg jest nie ku- powaé niczego na_ kredyt. Pod chytrq zastong. pditora procent miesiecznie, domy to- warowe lieza soble zwykle 18 procent za kredyt! Samochéd kupiony na raty kosztuje dro- tej gdy dolicayé wszystkie niemale procenty. Nie oplaca sie jedynie splacaé starych, nisko procentowanych pozy- czek hipoteeznych. Pray in- flacji nie ma korzySel z wy- placonego domu. Leplej u- miegcié oszezednogel gdzles indziej], gdzie -przyniosa wie ksze dywidendy.

waé jajkiem. Nacigé ukoénie wierzch w= kilku- miejscach. Upiec w temp, 375°F przez 20 minut: Wyjdzie 12—14 poreji. | 3 '

Eatwe ciasto z jabikiem

Ubié 44 funta matgaryny z 1 kubeczkiem cukru, whit 2 jaja, ubijaé chwile razem. Dodaé 1% kub. startego jabl- ka, 1 lyzeczke wanilli, 2% kub. maki, po jednej lyzZecz- ce :cynamonu i sody kuchen- nej, dobrze wymieszaé., Obra¢ i wypestkowaé 2 jabika, po- ciaé na cienkie ezastki. Ulo- zyé polowe jablek -po bokach dobrze . wysmarowane}] ma- slem 9-calowej tortownicy. Nalozyé lyzka clasto, wyréw- na¢, Ulozyé na wilerzchu po- zostale jablka, skropi¢ 2 lyzki stopionego masla, Uplec w temp. 350°F przez 55 minut. Przestudzi¢ 10 minut. Zdja¢ boki tortownicy. Posmarowaé wierzch M4 kub.- roztopione] niarmelady (jelly) porzeezko- we]. _

nS SOTA SN EN SN AARON ESTES REE aN

SEE EAE

1958——1970

Autor VINCENT. ZOLOBRKA

Bibliografia drukéw

polsko-kanadyjskich

Gena $20.00, z przesytka $21.00 Do nabycla w kslegarni ,Zwigzkowea", 1638 Bloor St. W.. Toronta, Ont. MEP 4A8, Wrysylamy po upraednim nadeslaniu nalegnodéel. Czekt lub Money Order prosimy wystawlad oa Polish Alliance Press.

Blogoslawieni, ktérzy w ¢zasié groméw

Nie utracili réwnowagl duch, Ktérym na widok spustoszef 1 zloméw

Nie plynie z serca pleéh rozpaczy glucha,

Ktérzy wéréd nocy nieprzebytej cleni _ Nie tracy wiary w blask rannych préomfeni —

4

_ Blogoslawieni!

aes

Jari Kasprowlez

nam. tutaj Polskie Towarzv- stwo, Gimmnastyezne “Sokét”, zawiazane na terenie Galicti w rokit 1867. Dnia 24 wrzeé- nia 1887. roku przeniesione ono zostalo do Amervki i nierwszvy jeeo oddziat na ob-

i eavénie nowstal w Pittshur-

huczacveh na wvsokich obro- tach ,silnikow. Francuski, au- tor swe pravgodv lotnicze roz- wasal w atmosferze ogdlno- ludzkiei. dotvezacei kazdeeo ezlowieka i nawet jiego baika: o “Maivm Ksieciu” nokazuie, jak dalece ocalenie lotnika na pusivni zalezv od jego posta- wy psveliieznei, odwagi i nie tracenia humoru w zadnvch okolicanoéciach. PowieSei te- go rodzaiu przedstawiaja lot- nika jako osohownsé nieco faiemnieza. ale bardzo zarad- ng. kolezenska i ciekawa dzi- wow Swiata. -

Sam pochodze z Torunia nad Wista 1 z eskadrami pol- skich pilotéw mySliwskich zet- knalem .sle na dlugo -przed druga woina Swiatowa. Obec- nv ziazd Swiatowv Lotnikéw Polskich w Detroit i ich tak licaznv pobvt na terenie Polo- nijnveh Zakladéw Naukowveh w Orchard Lake podezas wrzesniowego “Dnia Polskie- go”, oSmiela mnie do wvelo- szenia te] skromne] prelekcji na femat ludai, jakich zna- fem i podziwialem juz od bar- dzo dawna. Méj punkt widze- nia bedzle oczywigcie teorety- czny, . oparty gléwnie na wspdiczesnym pismiennictwie polskim, poSwieconvm Na- szym Sokolom na skrzydiach.

‘Zupelnie celowo wspomi-

shu, WéSréd wzedrz 1 laséw Pennsviwanii miodzi Polacy ganrawiali sie w snoreie i dvs- evnlinie woiskowel, abv titwo- ravé pdéznie] trzon Btekitnej Armil gen. Jézefa Hallera. Kosztalcila ona réwnie? plerw- szvch vilotéw polskich, wal- czaevch nod Lwowem w 7 Es- kadrze Mv§Sliwskie} im. T. Ko- Sciuszki w wojnie 1920 r.

Pisal kiedvS Bolestaw Prus, ge fen iest wolnv, ktéry na wvsakosé wstepulie bez ucie- ehv, a schod7i z nlej hez gal. Wzrorem takiego cztowieka wvdaie sie bvé kazdy. lotnik, wiecel gwracaiacy uwage na wvkonanie zadania, nig na osobiste emocie zwiazane z oderwaniem sie od ziemi. Li terature polska pokusv tego rodzaiu nawiedzalv od dawna, poniewaz bardzo blisko bvlis- my zawsze zwiagzani z kultura raviska. Scena z Przemian Owidiusza o tragieznvm locie Dedala i Ikara 2 Krety do Grecji, byla znana niemal kazdemu dziecku w Polsce. Pragneli oni ujSé zemsty kré- la Minosa i ojciee Dedal. zro- bil dla siebie i dla syna Ikara skrzydia z plérami zlaczony- mi woskiem. Mlody lotnik wznids! sie zbyt. wysoko, ston- ce roztopito wosk i. utonal w

Blografla w fotograflach

Sylwetita najplekniejszega ezlowleka-kaplana-Polakg nisayeh czaséw, od dzleciistwa do chwili ohecnel

400 stron, plelua luksusowa czorwoua oprawa, bardzo dutzo adjeé

Cena $10.00, x przesytka $11.00

Do nabycia w ksiggarni ,Awigzkowea", 1638 Bloor St, Ww. Toronto, Ont. MOP 4A8. Wysylamy po uprzednim nadeslantu

nalesnroscl, Caeki luh Money Order prosimy wystawiad oa

| Polish Alliance Press,

OD REDARCIL

a

Listy Ceyteinikdw musezg zawlerad nie tylko doktadny

adres ale numer telefonu, celem umodliwienia sprawdzenta autentyeznoéel, Listy anonimowe, oraz oséb, kiérych identycznogel nie udato ‘slg ustalld,

nie bedg oglaszane, daml innych musza zeodzié sle na koraystad ¢

Listy optaszamy w koleinodel

niezaleinie od ‘tredel. Ceytelniey polemizuigey 2 wywo- m wymienianie swolch neewisk i nie mors dyskrec}i (nazwisko | adres ghane Redake)), |

neplywants. Redaacgin naszs, jak wezyst

kle na gwiecle, zastrrega soble prawo skrétéw, ramleszczania tylko wy

jgtkow 2 Ustéw [ak { odrzucania teh

Listy nie sq artykitiaml, winny wiee byé jak nalb ie} zwlerte 1 od aosié sie do jedne} poruszone] sprawy. ve JK nathardele) epterte. 4 od

Redakcila nle preyimuie

odpowledaininogel za opinie ezy pogiady

Cry

teinikow, oxtaszane w te) rubryee. So to. osoblste wypowledz C: nike 2 ktéryml Hedakeja mole we He | sa Jo ovobiste wrypowlod:] Crytainikéw.

Nie gaumieszezamy 2 zgasady Hsatéw

ukagaly sie w oinnym aldmie.

& wielka przyjemnoscia ezy- fatem list p, Lecha Orlowskiego w “2wiazkowen” 2 du. 13 bm. Praynosi on wiele szczegéldw, ktérych nie znalem. Ten list to wainy prayezynek do histori “internowanyeh" w Kozielsku.

Istotnie, Polaey w tej niewoli nie zalamywall sie, przeciwnie wykazywali zawsze sile moralna, wiare w wyzwolenie i jskle cze- sto poezucie humoru, a nade wszystko spryt i inteligencje, W drugim Kozielsku Gow ogdle w niewoli) dzialy sle rzeczy, o kid rych nie Snilo sie nawet tepym sowieckim stupajkom.

Przecie? w najéeislejsze] kon- splracji odbywaly sle Msze 4w., odprawiane przez polskich ksie- gy (ndm ks. Eulikowski, dis w USA), sluchali spowiledzi, udzielali Komunil sw. kamuni- kantami wyrabianymi w kichni cbozowej (polska obsluga) itd. Tog w tym samym czasie art, malarz T. Zielinski na dnie wa- lizki namalowal Matke Boska

Kozielska, ktéra dzi§ zdobi je~

den 2 bocmych oltarzy w kod.

-¢ciele Sw. Andrzeja Boboli w

Londynie (Anglia), tod dla mnie jeden 2 policjantéw polskich whkonal z bialego marmuru, w/g mojego rysuanku krzyzvk kozielski, kiéry wi speejainej urnic byl whiesiony wo omalju 1864 przez Sp. gen. Andersa do

koéciata polskiego w Manche-

polomisuigeych 2 wywodami, kidre

obok urny 2 prochami z Oswie- cimia.

W Kozielsku 2 nasi stworzyli walsna orkiestre, sami wykoni- jac z adpadkéw (doslownie) skrzypce — mistrzem byt tu daw, “hallerezyk”, harmonie i inne instrumenty. To wezystko bez narzedzi i przyrzadéw, ho bolszewiey odbierali prey rewi- 2ji weszelkie ostre przedmioty, mowiac, Ze wam “Polaczkom” daé ighe to grobicie samolot i pouciekacie!

Na jednym 2 obchodéw rocz- nicy katynskie] w- Londynie (Anglia) w kwietniu 1964 mia- lem odezyt pt. “Historia krzv- dyka katytiskiego”’, w ktérym obszernie omdwitem dzicje tego roeznego pobytu w 2 Kozielsku.

Natychmiast po przywiezienlu do 20 Kozielska sowileclarze wywiezll i ponoé stracill (defe- nestracja wo Minsku) pplk. 4H. Dabrowskiego oraz kpt. Karola Radomskiegao ( KOP) i mir. Verano (policja z Wilna) — el przepadli bez wiesel a takie pik. dypl. W. Galadyka (wv 1944 spotkalem go w Rzymie). Wed- lug zupelnie nieznanega klucza i opreyezyn wywielll w lipeu 1941 2 obozu gen. Z. Przezdziec- Riego z grupa ll oficerow (m. in. por. Iotn. Tacik, ppor. To- mala z Wilna). Po przewiezie- niu nas do Griazowea na jesieni

mysl o lataniu zywo zaszeze- piala middym sercom.

Eliza Orzeszkowa po klesce Powstania Styezniowego pisa- la: “Sa ludzie, ktérych zycie jest Sciezka bez slofica i kwia- téw. Réze wiosenne przynosza im tesknote, a jesienne megly wieja. ku nim lzami". Okres pozytywizmu prébowal otrzas- nat naréd polski z depresji po przegraniu wysitkéw woj- skowych, ponoszonyech na rzecz zdobycia niepodlegiosci. Rozumiano doskonale, ze ar- mie przeclwnikéw byly licz- nieisze I lepiej. uzhroione, na- legato zatem pomysleé o roz- woiu postepu technieznego, ktérv ulatwi walke o stuweren- nosé narodowa. Rysunki apa- ratéw lataiaevch w powiletrau genialnego Leonarda da Vinci niepokoiiy poiskich inzynie- row stale 1 polska fizyka zna eaty szereg nazgwisk plerw- savch konstruktoré6w aetopla- now.

Tematvka lotnieza dla za- wodowveh literaté6w zawsze wvdawala sie byé wysoce atrakeyjna, awanturnicza i ro- mantyezna. Oni wiasnie stwo- rzyii w lfteraturze polskie] akres marzeh lotniezych. Praktycznie na pilotazu zaden z nich sie nie znal, budowa samolotu. przedstawiala dla nich ezarng magie, ale weciaz tematvke te poruszali, nieraz z wybitna intuicja techniezna. Z problematyka lotnicza od je} praktyeznel i transporto- wej strony zetknelo sie u nas naiplerw dwéch pisarzy po- drdézniczych. Byli to autorzy hardzo poezytnych ksiazek: Ferdvnand A. Ossendowski i Waclaw Sieroszewski. Egzoty- ezna i sensacyjna tematyka ich opowladanh dotyka tu i tam lotu przez Kanal La Man- che czy pdznie] w r. 1927 przelotu K. A. Lindberga przez Atlantyk.

Méwi sie trafnie, ze Bog wypozyeza cziowiekowi zycie, ale nie daje go nikomu na wiasnos¢é. ModzliwoSciami zy- cia, jego urokami i niebezpie- ezenstwami, bylo zafascyno- wanyeh gléwnie dwéch -pol- skich' autoréw, po plerwszej wojnie Swiatowej]. Mianowicie

Makuszyfiski oraz: osobisty adiutant J. Pitsudskiego, pu- blicysta Legionéw Juliusz Ka- den-Bandrowski. Obaj napi- sali entuzjastyezne ksiazki o lotnictwie, jakkolwiek od fa-

kolezastymi czeSci obozu zasta lismy grupe jehcéw angielskich i francuskich, wSréd ktdrveh by- li ci nasi wywiezieni ongi§ z Ko- vielska. Z Francuzami szezegdl- nie navwziazaligmy kontakty (przez druty), ale po kilku dniach i Francuzl i Anglicy zo- stali adestani do swoich amba- sad Gak o tym pisze p. Orlow- ski), naszych zas oficerdw do- laczono do nas. Wkrétee polem nastapila “ammestia” 1 zaeczell- smy podréz do wojska polskie- Fo.

Jak Swietnie Polacy umiell “kiwaé” — sowleciarzy niech swindezy fakt, 2e np. wywiezio- ny a nie rozpoznany ze Lwowa ép. gen, Tokarzewski (na jego lowe byla wyznaczona nagroda 100,000 rublif), cala wojne, do “amnestil’ praetrwal jako ‘“fel- ezer”, (Na ten temat byl od- ezyt w Londynie). Take cala niewole, w obozach szeregowych przetrwalo wielu oficerdw, ni- gdy nie wydanyeh przez szere- gowych. Spetnill onl wielkg ro- le wSréd szeregowych. Bolszewi- ey byll zdumieni ujawnicniem tyeh faktéw. Tak, trzeba bylo troche sprytu, inteligencji, wia-

hd

ry i patriotyzni. S. W. Zawadski, Toronto

Szanowny Pa :

W zalaczeniu $20 na pokry- ecie prenumeraty “Zwiagkowca” ne 1879 rok.

Lubimy ezytac “2wiarkowea™ za jego clekawe, obszerne di bez- stromme podawanie faktdw i opi- nil.

Zyczymy_ Redakeji naszego pisma dalsze} owoenej] pracy i lepszych jeszeze osiggnie¢ w tym kierunku.

2 powazaniem

Wanda Tenderenda

chowej strony zupelnie:sie

nim nie znali. Sam kiedys fie mogiem sie .oderwaé ‘od “Skrzydlatego Chiopea”, pié- ra Kornela Makuszytisklege. Stworzyt on naprawde bola- tera ze Smigiem, ktéry: mégl

sie przySnié kazdej nocy. Po-. - tytut

“Seree” i pokazywala uezucio- -

wieS¢ Kadena nosila we perypetie lotnikéw pol- skich. Tehnela gliebsza psy- chologia, choé duzvmi braka- mi w znajomosel plletazu. . -

Tymezasem pozyeja Polski w lotnictwie stale rosla. Po Smiaivch lotach Baiana, Or- liiskiego i Zwirki i Wigury, znajomosé 2vwioil

brali ludzie dobrze oswoijeni z samolotem tak pasazerskim, jak wojskowym i sportowym. Druga woina Swialowa owo doirzewanie lotnicze naszych pisarzy znacznie przyspieszy-

ja. Doskonale zresztqa o swoich — praygodach pisza sami lotni- ev: Meissner, Arct, Schiele, | Krol, | Lokuciewski, Rolski, Karpin- Pawlikowski, Urbano-_

Daszkiewiez, Skalski,

ski, WIZ.

Zvwot cztowieka, to rzecz—

taka krucha — ubolewal poe ta Adam Asnvk. Do glebi zna- ja ten fakt lotnicy, stvkajacy sie z kalectwem czy Smiercig_ na codzieh. DoSwiadezenia te. rodza w nich glebsze zastano- wienie nad zyeiem, z rozliez nvch awantur w powiletrzu

kaza wysnuwa¢ wnioski waz.

ne dla #ycia na ziemi. Tak

powstalt po drugiej woinie

Swiatowei etap refleksji lotht- eze] w literaturze polskie}.

Zaczat go doskonatvm zmy-_ stem obserwacti Arkady Fid-- ler, widzacv w postawie lot- nika nie tvle zoinierza, ile ra-

eze} bojownika o lensze jutra ludzkoéci. Zmaga sie on. 28 soba i z wrogiem, osiaga co- raz wviszy pulap wysokosei i myslami swoimi dotyka’ ewiazd. Takim akurat auto- rem lotniczvm o wizji kosml- eznei byl u nas Jerzy Zulaws ski. Powieécia pt. “Na srebre nvm glohie”, weprzedzil on 6 piecdziesiat lat ladowanie A- mervkanéw na Ksiezveu 1 za- interesowanie dla prohlema-

| prezes Akademii Literatury, tvki astronomicznej w litera- | pisarz dla miodziezy Kornel turze otworzvt swoim nasteo-

com. -Dzisiaj najwybitnie}- svi w tei tematvce jest Sta- nislaw Lem. Jego powiesel fikevine “Asfronaucl’ czy. “Solaris” méwia o granicach ludzkich mozliwoSci biologi- eznveh w zeiknieciu z predko- éciami ponaddzwiekowymi. Pokazuia one tez piekno na- szei ziemi z perspektvwy in- nvch planet. kwestie komuni- kacii miedzy planetarne} czy- nia ezvms nieuniknionvm, Dlatego ten etap refleksji lot- nieze] naszvch pisarzy nie do- tvegy juz tviko samvech lJotni- kéw i ich maszyn, ale zasta- nawia sie nad praysziosciq na- szeji evwilizacii, onarfe] w pe- dzie naprzéd na sitach nukle- arnveh i laserowych.

Slowa htogoslawiehstwa po ety Jana Kasprowicza evtowa- ne na wstenie wvdaia sie nie mal idealnie pasowaé do pol- skich lotnikéw. Oni w zadne}j klesce narodowei nie tracili ducha, nawet widok spusto- szeh i gruzdw nie zalamywal ich hartu. Walezvli 1 praco- wali wvtrwale, stale podnosili swoie kwalifikacie, w woinie i pokoiu nalezeli do aséw ha- gardoweso sportu akrobacii lotniczvch. Literatura polska wvstawila im {ez chlubne éwiadectwo 1 warto cho¢ nie ktére stronice {vch dzieiéw bligei rozwazvé. Wincenty Pol powiedzial poetvcko: “Pta- kiem przez mlodosé czlowiek przeleci. przez zycie idzie ora- ezem’. Wnhioski te dotvezg kaidego zawodu, cho¢ lotni- kéow moze najbardzie] dostow-

nie. Choé sa ptakami orza 2.

trudem swéj los.

Jakie jest wiec ostatnie slo- wo Hteratury polskie] o Totni- kuch? Boje sie. ze wviasnila ie bagniowo Maria Konopni- cka w powiesci dia dzieci: “O krasnoludkach i sieratee Ma- rvsi’, Kiedv siwy krasnal-kro- nikarz zapisal juz swoje dzile- je w wielkie] ksiedze, siadi na lis¢ klonu { odlecial w lep- szv Swiat. Byé moze, ze lotni- ctwo uratuje nasza cywillza- cie. Gdv rozbroienie nie be dzie dawalo wynikdw nastapl spiecie atomowe, kidre zakoti- ezy historie plenaty-Ziemi. Na szybkiej rakiecie uratuie si¢ grupa astrorautdéw-pilotow, ktérzy gdzie$ na Dradze Mle- eznej dadza poczatek nowej ludzkosci. Obym w= tvch po- nurveh prognozach nie mial racii, cheé jue jeden z Pola- kw wyrwal sie w Kosmos. Wsréd gwiazd nigdy nie wy- gasnie slawa polskiego lotni- etwal... 5

Ke. NM Oey Nv w Sew Gy

Skariynskiega, _

latania zapuszezala | coraz glebsze korzenie w spd- leczenstwie. Ruch ten zrodzit czas doirzewania lotnictwa w literaturze polskie}. Za piéra |